Zabytkowy tramwaj w Warszawie

Miłośników niecodziennych środków transportu miejskiego z pewnością zainteresuje możliwość odbycia bezpłatnej przejażdżki obsługiwanym przez Fundację Centrum Europy zabytkowym tramwajem, który w ciągu wakacyjnym mknie ulicami stolicy, by zabrać pasażerów na warszawską Pragę.

Trasa przejazdu wiedzie od placu Narutowicza, przez Śródmieście, most Poniatowskiego, aż po odległe praskie zaułki, a kursy tramwaju promowane są hasłem: „Rzuć bracie blagie i idź na Pragie”. Inicjatywa ta umożliwia zarówno turystom, jak i mieszkańcom stolicy wyjątkową przejażdżkę, podczas której pasażerowie – dzięki obecności przewodnika – mogą zapoznać się z historią tej prawobrzeżnej dzielnicy miasta. Wycieczka kończy się zwiedzaniem katedry św. Michała Archanioła i św. Floriana oraz cerkwi św. Marii Magdaleny.

Podczas wakacji Fundacja organizuje dla dzieci kilka przejazdów tematycznych, których kulminacją jest m.in. spacer po warszawskim zoo. Zabytkowy tramwaj kursuje jedynie w czasie letnim, w każdą sobotę rozpoczynając bieg na rynku Narutowicza o godz. 10.00, 12.00 i 14.00. Jednorazowo na przejażdżkę wybrać się może maksymalnie 30 podróżnych.

Wyruszając z placu Narutowicza, warto zwrócić uwagę na jeden z najokazalszych zabytków warszawskiej architektury sakralnej – kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, który warszawiakom znany jest jako kościół św. Jakuba, patrona parafii. Ceglana, nieotynkowana budowla, uznawana za jedno z najznakomitszych dzieł polskiego modernizmu, wznoszona była z przerwami w latach 1910 – 1939 według projektu Oskara Sosnowskiego. Podczas powstania warszawskiego kościół został częściowo zniszczony (spalony dach nad nawą główną i uszkodzona wieża). Świątynię odbudowano po wojnie. Jej wnętrze zdobią liczne witraże oraz współczesne polichromie, nawiązujące charakterem do średniowiecznych iluminacji.

Dalej trasa tramwajowej przejażdżki wiedzie Alejami Jerozolimskimi, przez centrum stolicy, gdzie z okien pojazdu dostrzec można słynną warszawską palmę (na środku ronda de Gaullea), a także (po swej stronie) gmachy Muzeum Narodowego oraz Muzeum Wojska Polskiego. Pierwsze z nich przyciąga zwiedzających bogatymi zbiorami dzieł sztuki – od starożytnej przez wczesnochrześcijańską, aż po eksponaty pochodzące z XX w. Drugiego nie powinni natomiast przegapić miłośnicy militariów i historii. W Muzeum Wojska Polskiego obejrzeć można liczne militaria, takie jak broń, proporce, znaki bojowe, emblematy. Podczas zwiedzania stałej ekspozycji warto zobaczyć m.in. turniejowe zbroje czy też zbiór broni. W przymuzealnym parku umieszczone zostały eksponaty należące do tzw. sprzętu ciężkiego. Są to m.in. czołgi, armaty i samoloty, zarówno współczesne, jak również wychodzące z czasów obu wojen światowych. Muzea cieszą się dużą popularnością wśród turystów. Można w nich zwiedzać nie tylko ekspozycje stałe, ale również liczne wystawy czasowe.

Po minięciu muzealnych gmachów tramwaj przez most Poniatowskiego przejeżdża na prawobrzeżną stronę Warszawy. Jadąc ulicą Targową, której nazwa pochodzi od odbywających się tu dawniej targów bydła i koni, warto zwrócić uwagę na kamienice z 1818 r„ w jakich chciane jest utworzenie Muzeum Pragi. Następnie zabytkowy pojazd wjeżdża w ulicę Kijowską, przy której spotyka się Dworzec Wschodni, dawniej nazywany Terespolskim. Docierając do ulicy Kawęczyńskiej, można dostrzec jeden z tych w stolicy drewnianych budynków, wzniesiony w 1900 r., a przede wszystkim zajezdnię tramwajową oddaną do użytku w 1922 r.

Kolejnym zabytkiem architektonicznym na trasie przejażdżki, na który warto zwrócić uwagę, jest mieszcząca się przy alei Solidarności prawosławna cerkiew św. Marii Magdaleny – zwiedzanie świątyni wpisane jest w cel przejazdu. Okazała i bogato zdobiona budowla, zaprojektowana w stylu bizantyjskim przez Mikołaja Syczewa, wzniesiona została w latach 1867-1869 z wiedzą o licznej społeczności rosyjskiej zamieszkującej wówczas prawobrzeżną Warszawę. Wnętrze świątyni zdobią wizerunki prawosławnych ewangelistów i świętych, a w podziemiach mieści się kaplica Męki Pańskiej.

Przy placu Weteranów 1863 r. znajduje się inna, niezwykle symboliczna dla mieszkańców Pragi świątynia – strzelista bazylika katedralna św. Michała Archanioła i św. Floriana. Mający dwie smukłe wieże kościół, zaprojektowany przez Józefa Piusa Dziekońskiego, został wzniesiony wiatach 1887-1904 i był się inspiracją dla wielu twórców architektury sakralnej.
Nad jednym z frontowych wejść znajduje się mozaika z herbem Pragi. Świątynia swą formą nawiązuje do tzw. mazowieckiego czy też nadwiślańskiego gotyku. Pod koniec II wojny światowej bazylika została wysadzona podczas wycofywania się z Warszawy okupanta niemieckiego, a prace nad jej odbudową, w jakich aktywnie uczestniczyli mieszkańcy prawobrzeżnej części stolicy, ukończono dopiero na początku lat 70. XX w.

Zwiedzając Pragę, nie można zapomnieć o wyjątkowej atrakcji, jaką – szczególnie w czasie wiosen-no-letnim – stanowi warszawskie zoo. Położony tuż za parkiem Praskim ogród zoologiczny w upalne dni przyciąga prawdziwe tłumy odwiedzających. Całe rodziny przemierzają rozległy, kilkudziesięciohekta-rowy teren, podziwiając i fotografując mieszkające tu zwierzęta. Ogromnym powodzeniem cieszą się wybiegi dla słoni, żyraf, lwów, pawianów, a także nowo otwarty pawilon dla goryli oraz szympansów. Nie lada gratkę jest również widok tygrysicy będącej w jednej klatce z… psem – owczarkiem niemieckim. Warto wspomnieć, że utworzone i oficjalnie otwarte w 1927 r. zoo, działające wówczas pod przewodnictwem Jana Żabińskiego, zostało prawie doszczętnie zniszczone podczas okupacji hitlerowskiej. Po wojnie przystąpiono do odbudowy ogrodu zoologicznego, który na nowo zaczął działać w 1949 r.

W sentymentalną podróż na warszawską Pragę można się również wybrać uruchomioną przez ZTM zabytkową linią tramwajową T. Tramwaj odjeżdża z placu Narutowicza. Pasażerowie zajmują drewniane miejsca w zabytkowym wagonie i mkną ulicami stolicy aż na Pragę, by zakończyć przejażdżkę ponownie na Ochocie. Niestety, ZTM nie zapewnia usług przewodnika, i na trasie obowiązują zwykłe bilety komunikacji miejskiej. Oba tramwaje są do siebie bardzo podobne, odjeżdżają z tego samego miejsca i często o tych samych godzinach, dlatego istotne jest, by dokładnie sprawdzić, czy wsiada się do właściwego, wybranego przez siebie pojazdu.