Górnośląska Kolej Wąskotorowa

O znaczeniu kolei dla rozwoju Górnego Śląska świadczą pozostałości liczącego niegdyś ponad 230 km systemu Górnośląskich Kolei Wąskotorowych, obejmującego trójkąt Racibórz–Tarnowskie Góry-Miasteczko Śląskie-Katowice-Szopienice, będącego najstarszą nadal czynną kolej wąskotorową na świecie. Warto więc poznać jej historię, udając się w podróż wolno toczącym się pociągiem na zabytkowej trasie Bytom-Miasteczko Śląskie.

Zanim wybierzemy się na wyprawę kolejką, warto zobaczyć Muzeum Górnośląskie w Bytomiu. Miasto zawsze związane było z górnictwem. Jeszcze w średniowieczu eksploatowano tu rudy srebra i ołowiu, a tradycje wydobywcze ożyły w XIX w. wraz z rozwojem przemysłu. Muzeum o 100-letniej tradycji rezyduje w dużym gmachu z lat 1929-1930. Ma sześć głównych działów. Archeologiczny gromadzi najstarsze zbiory, począwszy od epoki kamiennej. Dział historyczny zajmuje się na dziejach miasta, etnograficzny ma największy stopień na Śląsku dotyczący kultury ludowej, zarówno miejscowej, jak i ludności przybyłej z Kresów Wschodnich. W dziale przyrodniczym zebrano wypchane zwierzęta, jest tu też kolekcja roślin i minerałów. Ważny jest również dział sztuki, gromadzący znakomite polskie obrazy (Matejki, Wyspiańskiego, Wyczółkowskiego, Chełmońskiego, Boznańskiej i innych).

Przejazdy turystyczne odbywają się od maja do września. W składzie pociągu znajdują się wagony osobowe całoroczne serii Bxhpi (w razie potrzeby ogrzewane), w przypadku niskiej frekwencji wagon motorowy. Pociąg jadący z taką samą prędkością jak przed 150 laty (20 km/godz.) pozwala przenieść się do dawnej epoki. Linia biegnie przez Dąbrowę Miejską, obok rezerwatu bukowego „Seget”, przez Sportową Dolinę w Bytomiu-Suchej Górze oraz teren nad zalewem Chechło-Nakło w Miasteczku Śląskim. Dodatkowe atrakcje stanowią: Zabytkowa Kopalnia Srebra (więcej – s. 149) oraz Skansen Maszyn Parowych w Tarnowskich Górach. Skansen znajduje się na przestrzeni w swym sąsiedztwie zabytkowej kopalni. Zgromadzono w nim maszyny używane niegdyś w górnictwie (np. pompę parową Worthingtona, parowy walec drogowy z początku XX w., maszyny wyciągowe) oraz kolekcję historycznych parowozów.